คนยุคนี้มีโอกาสกินอาหารเพิ่มพลังงานให้แก่ร่างกายได้มากกว่าคนยุคเก่า เนื่องจากอาหารการกินยุคใหม่หาได้ง่ายกว่ายุคก่อนแยะ ทั้งราคาอาหารยังถูกมากหากเทียบกับรายได้ต่อหัว แนวโน้มอย่างนี้จะยังคงอยู่ไปอีกนาน ภาวะโลกร้อนอาจจะทำให้อาหารขาดแคลนบ้าง แต่เทคโนโลยีบวกกับการแข่งขันทางธุรกิจส่งผลให้ราคาอาหารไม่ได้แพงขึ้นเลยกลับถูกลงเสียด้วยซ้ำ ซึ่งหมายความว่าหากเราไม่ฝึกการกินให้น้อยลง หากไม่เชื่อมั่นว่าการกินน้อยจะช่วยดูแลสุขภาพของเราให้ดีขึ้นได้ ในอนาคตพวกมีโอกาสกินกันมากขึ้น กระทั้งกลายเป็นโรคอ้วนได้ค่อนข้างแน่

รู้กันมานานนมแล้วว่าอาหารเป็นปัจจัยสำคัญต่อการดำรงชีวิตของมนุษย์ ตำราการแพทย์ยุคเก่าจัดอาหารไว้ในลำดับต้นๆ เสียด้วยซ้ำว่าช่วยทางด้านการบำบัดรักษาโรค มีแต่นักวิชาการยุคหลังๆ เท่านั้นแหละที่ไปสอนกันว่าอาหารคืออาหาร ยาคือยา ในขณะที่ตำราการแพทย์อินเดียหรืออายุรเวทที่ถือกันว่าเก่าแก่ที่สุดในโลก กล่าวไว้นมนานกาเลแล้วว่า อาหารที่ถูกต้องมีสมดุลที่ดีช่วยดูแลรักษาสุขภาพได้ คำว่ามีสมดุลหมายความว่า กินในปริมาณและคุณภาพที่เหมาะสม กินมากไปก็สร้างปัญหาได้ด้วย ข้อเท็จจริงมันเป็นอย่างนั้น

ฮิปโปเครติส บิดาแห่งการแพทย์ชาวกรีกโบราณบอกไว้ด้วยซ้ำว่าต้องทำให้อาหารเป็นยา และทำให้ยาเป็นอาหาร โดยสร้างทฤษฎีว่าอาหารที่ไม่สมดุลและการได้รับอาหารไม่ถูกต้องนั่นแหละคือบ่อเกิดของโรคทั้งหลาย คำว่าอาหารในที่นี้ มีความหมายครอบคลุมตั้งแต่คุณภาพของอาหาร สมดุลของอาหาร รวมถึงปริมาณที่กินด้วย เอาเป็นว่ากินมากไปก็เกิดปัญหา

ศาสนาพุทธเองมีพุทธภาษิตว่า “โภชเนมตตัญญุตา” หมายถึงการรู้จักประมาณในการกิน กำหนดให้การกินเป็นศีล ท่านปยุต ปยุตโต หรือพระพรหมคุณาภรร์ กล่าวไว้ว่า การเรียนรู้นั้นเริ่มต้นด้วยการกินเป็น อยู่เป็น พระพุทธองค์เองทรงแนะนำให้หยุดก่อนอิ่ม ส่วนศาสนาอิสลาม ศาสนทูตมูฮัมหมัด (สันติจงมีแด่ท่าน) กล่าวว่า อาหารสำหรับหนึ่งคนเพียงพอสำหรับสองคน และ อาหารสองคนเพียงพอสำหรับคนสี่คน

อิสลามสอนเรื่องการกินตามหลัก “พอสมควร” เริ่มด้วย พ-พร หรือขอพรก่อนและหลังอาหารทุกครั้ง อ-อนามัย ทำร่างกายโดยเฉพาะมือและฟันให้สะอาดก่อนและหลังมื้ออาหาร ส-สงเคราะห์ ดูแลคนรอบข้างให้มีอาหารเพียงพอก่อนตนเองเริ่มมื้ออาหาร ม-มัธยัสถ์ กินในปริมาณที่เหมาะสมไม่ฟุ่มเฟือย ค-คุณภาพ เลือกอาหารที่ดีมีประโยชน์ต่อสุขภาพ ว-วิรัติ หรือ การงดเว้นอาหารที่ไม่อนุมัติตามหลักการ และงดเว้นอาหารช่วงกลางวันในเดือนถือศีลอด ร-ร่วมกัน แนะนำให้กินอาหารร่วมกับครอบครัวหรือมิตรสหาย

ศาสนทูตมูฮัมหมัดยังแนะนำให้แบ่งกระเพาะเป็นสามส่วน ส่วนหนึ่งเป็นอาหาร ส่วนหนึ่งเป็นน้ำ ขณะที่ส่วนที่เหลือปล่อยให้เป็นที่ว่างของอากาศ การบริโภคน้อยเช่นนี้จะช่วยให้มีสุขภาพที่ดี ทั้งเน้นย้ำด้วยว่าการอดอาหารในเดือนรอมฎอนหรือเดือนแห่งการถือศีลอดนั้นไม่ได้มีวัตถุประสงค์อื่นใดนอกจากเพื่อสุขภาพที่ดี ส่วนศาสนาคริสต์อันที่จริงมีเรื่องของการถือศีลอดอยู่ในหลักศรัทธาไม่น้อย ซี่งไม่แตกต่างจากอิสลามและพุทธสักเท่าไหร

เรื่องของการกินน้อยเพื่อสุขภาพที่ดีจึงไม่ใช่เรื่องใหม่ ปัญหาคือในยุคที่สิ่งแวดล้อมเต็มไปด้วยอาหารล่อตาล่อใจอย่างที่เป็นอยู่ในปัจจุบัน เราจะหาทางอดอาหารเพื่อการมีสุขภาพดีได้อย่างไร คำตอบในเรื่องจะว่าง่ายก็ง่าย จะว่ายากก็ยาก สำคัญคือ ต้องฝึกฝนเอาชนะจิตใจตนเองให้ได้

คำว่าจิตใจในทางชีวเคมี ไม่ได้หมายถึงการฝึกสมาธิ แต่หมายถึงผลอันมาจากฤทธิ์ของฮอร์โมนและสารสื่อประสาทมากกว่า ที่ว่าเอาชนะจิตใจได้ลำบากเพราะฤทธิ์ของฮอร์โมนมีมากเกินกว่าที่ร่างกายของเราจะทนทานได้ ฮอร์โมนสั่งให้กินก็ต้องกิน ดังนั้นจึงต้องฝึกฝนเพื่อหาทางไม่ให้ฮอร์โมนออกฤทธิ์ คำถามคือ จะทำได้อย่างไร คำตอบคือ หากรู้วิธี รู้ธรรมชาติของฮอร์โมน ก็ไม่ใช่เรื่องยาก เราค่อยมาว่ากันในเรื่องกันในตอนต่อๆไป ก่อนอื่นไปดูกันก่อนดีกว่าว่าการลดอาหารได้ผลดีต่อสุขภาพอย่างไร

การปรุงแต่งทำให้อาหารมีรูปร่างหน้าตารวมทั้งรสชาติเชิญชวนรับประทาน แต่งเติมด้วยเครื่องปรุงรสต่างๆ ถือว่าเป็นเหตุผลสนับสนุน ทั้งส่งเสริมให้การลดและการอดอาหารกลายเป็นผลดีต่อสุขภาพมากขึ้นกว่าเหตุผลที่เคยมีอยู่แต่เดิม การลดอาหารดีต่อสุขภาพด้วยตัวของมันเองอยู่แล้ว แต่การลดอาหารยุคปัจจุบัน ช่วยให้ร่างกายลดปริมาณเครื่องปรุงแต่งอาหารที่อาจเป็นปัญหาต่อสุขภาพได้ในระยะยาว คนที่กินเครื่องปรุงรสมากๆ บ่อยๆ ทั้งผงชูรส เกลือ-น้ำตาล ล้วนสร้างปัญหาให้กับสุขภาพได้ทั้งนั้น

การลดปริมาณอาหารลง การสร้างความเคยชินกับอาหารที่ไม่ให้รสจัดจนเกินไป ลดพริกหรือสารปรุงรสที่ก่อปัญหาต่อระบบทางเดินอาหาร หากลดปริมาณอาหารลงได้ สารปรุงรสเหล่านี้ก็เข้าสู่ทางเดินอาหารและทำร้ายภายในร่างกายได้น้อยลง ประโยชน์ในรยะยาวของการลดปริมาณอาหารเห็นกันได้ชัดๆ ในเรื่องการลดสารเคมีพวกนี้ นี่คือประโยชน์ด้านหนึ่งที่เห็นกันได้รวดเร็วทันใจในเรื่องการลดอาหาร ยังมีประโยขน์อื่นๆ ตามมาอีกมหาศาล

การแพทย์แผนจีนกล่าวไว้ว่า โรคร้ายมีบิดาเป็นอะไรก็ได้ แต่มีมารดาเดียวเสมอคืออาหารเลว ทั้งเชื่อด้วยว่าทางเดินอาหารนี่แหละคือแหล่งรวมของโรคร้ายหากทำให้สุขภาพทางเดินอาหารดีได้ สุขภาพก็ย่อมดีตามไปด้วยเหตุนี้เองที่ตำราแพทย์แผนจีนให้ความสำคัญกับอุจจาระก้อนใหญ่จึงจะเป็นสุข ข้อเท็จจริงในทางการแพทย์ปัจจุบันยืนยันคำกล่าวที่ว่านั้นเสียด้วย วันนี้เรารู้แล้วว่าทางเดินอาหารสร้างภูมิต้านทานส่วนใหญ่ให้กับร่างกาย ทั้งยังให้ข้อมูลเพิ่มเติมอีกด้วยว่าหากทำให้ทางเดินอาหารดีได้นอกจากสุขภาพกายดีขึ้นแล้ว สุขภาพสมองยังดีตามไปได้ด้วย

แต่ก่อนเคยเชื่อกันว่าการลดอาหารทำให้สมองขาดสารอาหาร แต่วิชาการในวันนี้ยืนยันแล้วว่าการลดอาหารอย่างถูกต้อง กลับทำให้สุขภาพสมองดีขึ้น ความจำยืนยาวขึ้น แถมอายุยืนขึ้นอีกต่างหาก ค่อยๆไปว่ากันด้วยเรื่องนี้ในฉบับหน้าก็แล้วกัน